บทนำและวัตถุประสงค์: ตำรับน้ำมันกัญชาขมิ้นทอง เป็นภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พัฒนาโดยแพทย์ แผนไทย โรงพยาบาลห้วยเกิ้ง จังหวัดอุดรธานี การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยระยะ ประคับประคองที่ใช้น้ำมันกัญชาขมิ้นทอง

วิธีการศึกษา: เครื่องมือวัดคุณภาพชีวิตประเมินจาก 1) คะแนนความรุนแรงภาวะสุขภาพ (Edmonton Symptom Assessment System; ESAS) 2) แบบสอบถามคุณภาพชีวิตมิติสุขภาพ 5 ด้าน (European Quality of Life 5 Dimensions 5 Level ;EQ-5D-5L) 3) คะแนนสุขภาพทางตรง (Visual Analogue Scale; VAS) 4) ความสามารถใน การดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันด้านต่าง ๆ ของผู้ป่วยระยะประคับประคอง (Palliative Performance Scale; PPS) รูปแบบการวิจัย แบบกลุ่มเดียวทดสอบก่อนและหลัง บันทึกผลของผู้ป่วยแต่ละรายโดยแพทย์แผนไทยก่อนและหลัง การใช้น้ำมันกัญชาขมิ้นทองต่อเนื่องเป็นเวลา 14 วัน ณ วันที่ 0, 7 และ 14 ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2565 ถึงเดือน พฤศจิกายน 2566 จากโรงพยาบาล 6 แห่งและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 16 แห่งในจังหวัดอุดรธานี วิเคราะห์ ด้วยสถิติพรรณนาและ Friedman test

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยประคับประคอง 122 ราย เพศชายร้อยละ 61 อายุเฉลี่ย 68 ± 12 ปี เป็นโรคมะเร็งร้อยละ 32, โรคหลอดเลือดสมองร้อยละ 14, ความสามารถในการดูแลตัวเองส่วนใหญ่ร้อยละ 68 อยู่ในระดับคงที่ (PPS > 70) ข้อบ่งใช้ของน้ำมันกัญชาขมิ้นทองคือนอนไม่หลับ (ร้อยละ 55) รองลงมาคืออาการปวด (ร้อยละ 21) และเบื่ออาหาร (ร้อยละ 16) ตามลำดับ คะแนนความรุนแรงภาวะสุขภาพ (ESAS) พบว่าอาการปวด, เหนื่อยเพลีย, คลื่นไส้, เบื่ออาหาร, ไม่สบายกายใจ และอาการนอนไม่หลับ ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) มิติสุขภาพ 5 ด้าน (EQ-5D-5L) พบว่ามิติด้านการเคลื่อนไหวและวิตกกังวลซึมเศร้าดีขึ้น (p < 0.05) คะแนนประเมินสุขภาพทางตรง (VAS) เพิ่มขึ้น (p = 0.01) ทั้งนี้คะแนนอรรถประโยชน์มิติสุขภาพและระดับความสามารถในการดูแลตัวเอง (PPS) ก่อนใช้กับหลังใช้ ยาไม่แตกต่างกัน (p > 0.05) การใช้ยาไม่มีผลเปลี่ยนแปลงสัญญาณชีพ เช่นความดันโลหิตหรือชีพจร มีรายงานอาการ ไม่พึงประสงค์ 1 รายคือปากคอแห้ง

อภิปรายผล: ผลการศึกษานี้สอดคล้องกับการศึกษาก่อนหน้าที่ยากัญชาช่วยบรรเทาอาการของผู้ป่วยกลุ่มนี้ ยกระดับคุณภาพชีวิตและมีความปลอดภัย อย่างไรก็ตามผู้ป่วยกลุ่มที่ศึกษายังถือว่ามีอาการค่อนข้างคงที่ (PPS score > 70) ซึ่งอาจแตกต่างจากกลุ่มผู้ป่วยในการศึกษาก่อนหน้า

ข้อสรุปและข้อเสนอแนะ: น้ำมันกัญชาขมิ้นทอง เพิ่มคุณภาพการนอนหลับ บรรเทาอาการปวด และทำให้ ผู้ป่วยรับประทานอาหารได้เพิ่มขึ้น ควรมีการศึกษาเชิงลึกทางคลินิกในผู้ป่วยระยะประคับประคองในระยะเวลาที่นานขึ้น